बाळाची काळजी घेण्याच्या जितकी घरे तितक्या तर्हा असतील. बाळ म्हणजे सृजनाची खूण, भविष्याची ठेव, पूर्वजांच्या ऋणाची परतफेड…पण या काव्यात्म, रेशमी अनुभवाला गैरसमजुतींची कसर अगदी सहज लागते; पण लक्षात कोण घेतो? आता हेच पाहा ना, जन्मतः बाळाला अंघोळ घालायची कित्ती कित्ती घाई. नुकतेच जन्मलेले बाळ अतिशय बेंगरूळ दिसते. ते ट्याह्यां ट्याह्यां रडत असते, ओले असते. केस […]
हायमेन हा योनीवर पातळ पापुद्य्रासारखा पडदा. हा कौमार्याचं प्रतीक मानला गेलाय. मानला गेलाय असं म्हणायचं कारण म्हणजे प्रत्यक्षात हायमेनवरून कौमार्य परीक्षा ही अगदीच बेभरवशाची असते. मैदानी खेळ, मर्दानी खेळ (उदाः घोडेस्वारी) वगैरेंमुळेही हायमेन फाटलेलं असू शकतं आणि काही वेळा शरीरसंबंध येऊनही ते फाटत नाही. पण पारंपरिक समजूत अगदी उलट आहे. पुरुषांसाठी नाही का एखादी कौमार्य […]
आपल्या ज्ञानेंद्रियांनी मिळविलेली माहिती मेंदूकडे पाठविली जाते. मेंदू त्या माहितीनुसार जगाचं आकलन करतो. हे कार्य बहुतेकवेळा सुसंगतपणे चालते आणि नित्याचे व्यवहार सुकर होतात. पण कधी–कधी ज्ञानेंद्रियांनी पाठविलेल्या सिग्नल्समध्ये मेंदू बदल करतो आणि आपण फसू लागतो. आपल्या अपेक्षा, आपल्या इच्छा आपल्याला फसवू शकतात. आपल्याला भास होतात. सामाजिक उन्माद आपल्याला हिंसक बनवतो. मेंदूच्या आजारामुळे आपण विक्षिप्त बनलो. […]
मानवनिर्मितीसाठी अत्यंत आवश्यक अशा जीवनशास्त्रातील ज्या एका स्वागतक्षम बदलाला आपल्या भारतीय धर्मप्रवृत्तींनी परंपरागत गैरसमजुतींच्या चौकटीत बंद करून ठेवले आहे, ती म्हणजे स्त्रियांची मासिक पाळी, त्यातील काही गैरसमजुती पौराणिक व वैदिक काळातीलही आहेत. त्या अशा 1) एकदा देव शंकराच्या काखेत गळू झाले. त्या सतत वाहणार्या जखमेच्या त्रासाचे संकट पार्वतीने स्वत: स्वीकारले. तेव्हा तिच्या पातिव्रत्याने प्रसन्न होऊन […]
पी म्हणजे शू करणे. राईट टू पी म्हणजे शू करण्याचा अधिकार! हा मागितला आहे महानगरातल्या बायकांनी. लाज-बीज सोडून, भीडभाड मोडून करणार काय? प्रश्न अगदी जिव्हाळ्याचा, रोजच्या जगण्यातला. घराबाहेर पडलं की बायकांना लघवीला जाणं मोठं जिकिरीचं असतं. महिलांसाठी ‘कॉमन टॉयलेट’ नसणं ही एक मोठीच समस्या आहे आपल्याकडे. बारा-बारा तास, अठरा-अठरा तास घराबाहेर असणार्या महिलांना ही समस्या […]
नेहमीच्या शिरस्त्या प्रमाणे पेशंटची रांग ओसरल्यावर सिस्टरांनी एकामागून एक एम.आर. (औषध कंपनीचे प्रतिनिधी) आत सोडायला सुरवात केली. दुपार टळायला आली होती आणि जांभया दाबत, मोबाईलवर, फेसबुकवर, अपडेट्स टाकत आणि त्याचवेळी नेटवर कोणतातरी संदर्भ शोधत मी त्यांचे बोलणे या कानानी ऐकत होतो आणि त्या कानानी सोडून देत होतो. फार गांभीर्याने ऐकावं असं त्या पोपटपंचीत नसतंच काही. […]
औषध-किंमतीबाबतच्या नव्या धोरणाचे नोटीफिकेशन सरकारने 15 मे ला काढले आहे. अनेकांनी त्याचे स्वागत केले आहे. आवश्यक औषधांच्या किंमती 80% नी कमी होणार अशा बातम्या आल्या आहेत. पण प्रत्यक्षात हे धोरण फसवे, बरीचशी धूळफेक करणारे कसे आहे ते पाहू. 1995 पासून फक्त 74 औषधांवर किंमत-नियंत्रण होते. आता राष्ट्रीय आवश्यक औषध यादीतील सर्व 348 औषधांवर […]
शालेय पाठ्यपुस्तकातून मुलां-मुलींना आरोग्यविषयक शास्त्रीय माहितीची तोंड-ओळख व्हावी व आरोग्यविषयक शास्त्रीय दृष्टिकोन रूजायला मदत व्हावी अशी रास्त अपेक्षा असते. त्यासाठी पाठ्यपुस्तकातील आरोग्य-विषयक माहिती अचूकच असली पाहिजे. परंतु महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ निर्मित एक पाठ्यपुस्तक काही निमित्ताने पाहण्यात आले तेव्हा लक्षात आले की, त्यातील आरोग्य-विषयक माहितीत अनेक चुका आहेत. म्हणून ‘सामान्य […]
‘ग्लीव्हॅक’ या औषधाला भारतात पेटंट मिळाले पाहिजे, हा नोव्हार्टिस या स्वीस कंपनीचा दावा सर्वोच्च न्यायालयाने फेटाळल्याचे रूग्णांच्या दृष्टीने काही चांगले दूरगामी परिणाम आहेत. रूग्णांसाठी औषधाच्या किंमती कमी होणार का व भारतीय कंपन्यांना कमी किमतीतील जेनेरिक औषधांची निर्मिती करणे शक्य होणार का, हे मुद्देही या निमित्ताने चर्चेत आले आहेत. मात्र, औषधाच्या गोळ्यांची ही ‘गोळा’बेरीज नक्की […]
खाजगी दवाखाने/रूग्णालये यांचा दर्जा, बिले इत्यादींवर नियंत्रण आणणारा केंद्र सरकारचा कायदा महाराष्ट्रात लागू करायचे विधेयक सरकार विधानसभेत मांडणार आहे; हे पुढे जाणारे पहिले पाऊल आहे. खाजगी आरोग्यसेवांचे झालेले अनिर्बंध बाजारीकरण, डॉक्टरांच्या ‘मेडिकल कौन्सिल’ व असोसिएशन्सचे या वाढत्या अपप्रवृत्तींना आवर घालण्यात आलेले अपयश, आरोग्यसेवांच्या वाढत्या किंमती, रूग्ण हक्कांचे उल्लंघन इत्यादीमुळे हे पाऊल आवश्यक आहे. या […]