प्रिय डॉक्टर, विधानपरिषदेचे अध्यक्ष एक-एक वाक्य शांतपणे वाचत होते…. “सन 2013 चे विधेयक क्रमांक 34- महाराष्ट्र नरबळी आणि इतर अमानुष, अनिष्ट व अघोरी प्रथा व जादूटोणा यांना प्रतिबंध घालण्याबाबत आणि त्यांचे समूळ उच्चाटन करण्याबाबतचे विधेयक ज्यांना मंजूर असेल त्यांनी होय म्हणावे, मंजूर नसेल त्यांनी नाही म्हणावे…. होयचे बहुमत, होयचे बहुमत, होयचे बहुमत!” तुमची अठरा वर्षांची […]
विधीमंडळात मंजूर झालेल्या विधेयकामध्ये अध्यादेशापेक्षा एकच महत्वाचा बदल करण्यात आलेला आहे. वटहुकुमानुसार त्रयस्थ व्यक्तीलादेखील या कायद्याखाली घडून आलेल्या गुन्ह्याची पोलिसांकडे तक्रार करण्याचा अधिकार होता; त्याऐवजी आता पीडित व्यक्ती किंवा तिच्या कुटुंबातील व्यक्तीने तक्रार दाखल करावी असा बदल करण्यात आलेला आहे. भविष्यकाळात यामध्ये बदल करून, त्रयस्थ व्यक्तीला तक्रार दाखल करण्याचा अधिकार मिळणे आवश्यक आहे ही चळवळीची […]
अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीने सातत्याने अठरा वर्षे प्रयत्न केल्यानंतर अंनिसचे संस्थापक डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांचा अविवेकी शक्तींनी खून केल्यानंतर महाराष्ट्राच्या प्रतिगामी सरकारला जाग आली आणि 26 ऑगस्ट 2013 रोजी वटहुकूम काढून जादूटोणा विरोधी कायदा राज्यात लागू केला. पुरोगामी महाराष्ट्रातील पुरोगामी जनतेला मात्र दाभोलकरांच्या खुनानंतर कायदा होणे म्हणजे “गड आला पण सिंह गेला” असे वाटले. त्यात मूळ […]
जादूटोणाविरोधी कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी होण्यासाठी कार्यकर्त्यांनी खालील दोन बाबी समजून घ्याव्यात. 1) दक्षता अधिकारी यांची जबाबदारी व कर्तव्ये जादूटोणा विरोधी कायद्याखाली नियुक्त केलेला एक विशेष राजपत्रित अधिकारी असतो. कलम 5 खाली राजपत्रात प्रसिद्धी करून नेमणूक होते. या अधिकार्‍याचा दर्जा पोलीस निरीक्षक गट ब या दर्जाच्या अधिकार्‍याला जो दर्जा असतो तोच ‘दक्षता अधिकार्‍याचा दर्जा असतो’ दक्षता […]
महाराष्ट्राच्या विधीमंडळात 18 वर्षे प्रलंबित राहिलेला जादूटोणा विरोधी कायदा नागपूर हिवाळी अधिवेशनात सरकारच्या राजकीय इच्छाशक्तीने पारित झाला. त्यासाठी राज्यभरात कायद्याच्या मागणीसाठी सामाजिक इच्छाशक्तीचे पाठबळ उभे करण्यात आपण सहकार्य केले, याबद्दल आम्ही आपले अत्यंत आभारी आहोत. महाराष्ट्राच्या सरकारने राजकीय इच्छाशक्ती दाखविली, संतांचा मानवकेंद्री धर्माचा वारसा चालविणार्‍या वारकरी संप्रदायाने कायद्याची पाठराखण केली आणि परिवर्तनाचा वसा घेतलेल्या पुरोगामी […]
जादूटोणा विरोधी कायद्यात एकंदर 11 तरतुदी करण्यात आल्या असून त्यास एक अनुसूची जोडण्यात आली आहे. प्रामुख्याने अनुसूचीत नमूद केलेल्या व वर्णन केलेल्या अनिष्ट, अमानुष, अघोरी प्रथांचे आचरण करणारी कृती केल्यास अशा अपराधाला दंडनीय करण्यात आलेले आहे. असा अपराध करणार्‍यास कमीत कमी सहा महिने ते जास्तीत जास्त सात वर्षांचा कारावास आणि रू.5000 पासून ते रू.50,000 पर्यंत […]
महाराष्ट्र जादूटोणाविरोधी अध्यादेश, 2013 चे कायद्यामध्ये रूपांतर व्हावे आणि अशाच प्रकारचा सक्षम कायदा राष्ट्रीय पातळीवर व्हावा अशा इंटरनेटवरील याचिकेमध्ये 600 हून अधिक जगविख्यात संस्थांमध्ये संशोधन करणार्‍या भारतीय शास्त्रज्ञांनी स्वाक्षरी केली आहे. यामध्ये भारतीय संशोधनातील सर्वोच्च सन्मान, शांती स्वरूप भटनागर पारितोषिकाने सन्मानित झालेल्या 25 हून अधिक शास्त्रज्ञांचा समावेश आहे. नोबेल पारितोषिकाच्या दुपटीहून अधिक रकमेचे आणि फिजिक्स […]
जादूटोणाविरोधी कायद्याची वाटचाल (1989 ते 2013) 1) जानेवारी 1989 साली ‘दै.सकाळ’ पुणे यांच्या मदतीने अंधश्रद्धा निर्मूलन जाहिरनामा तयार करण्याची राज्यव्यापी परिषद पुणे येथे झाली त्यामध्ये अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्याचा ठराव झाला. या जाहिरनाम्यावर पहिली सही पु.ल.देशपांडे यांची होती. 2) माजी पोलीस महासंचालक भास्करराव मिसर यांच्या पुढाकाराने तयार झालेला कायद्याचा मसुदा 1991 साली त्यावेळचे मुख्यमंत्री ना.शरद पवार […]
डॉ. दाभोलकरांच्या निर्घृण हत्येनंतर 26 ऑगस्ट 2013 रोजी जादूटोणाविरोधी अध्यादेश महाराष्ट्रात लागू करण्यात आला त्यानंतर महाराष्ट्राच्या वेगवेगळ्या भागांतून त्या अध्यादेशानुसार पोलीस ठाण्यात तक्रारी दाखल झाल्या. 13 डिसेंबर 2013 रोजी नागपूरच्या हिवाळी अधिवेशनात विधानसभेत ह्या बहुचर्चित अध्यादेशावर चर्चा होऊन बहुमताने मंजुरी मिळाली. आजपर्यंत या कायद्यान्वये दाखल झालेल्या गुन्ह्यांची संख्या 33 पेक्षा जास्त आहे. सध्या अशा गुन्ह्यांची […]
अंनिस वार्तापत्राच्या संपादकांचा फोन मला आला. “जादूटोणा विरोधी कायदा विशेषांक जानेवारी 2013 काढायचा आहे. डॉ. शैलाताई दाभोलकरांची मुलाखत घेऊन लगेच पाठवून द्या.” मी शैलाताईंशी संपर्क साधला. त्या दापोलीत आणि मी सातार्‍यात शैलाताईंनीच मार्ग काढला, “मी रविवारी दुपारी चारला तुमच्या घरी येते. आपण बोलू.” शैलाताई प्रवासांने खूप दमून गेल्या होत्या. विश्रांती घेतील. नंतर बोलता येईल. असा […]