कॅटेगरी: छद्मविज्ञान

अमेरिकेतील दक्षिणेकडील टेक्सास राज्य. ऑस्टीन ही राज्याची राजधानी. तेथे माझ्या कन्येकडे सपत्नीक गेलोय. प्रशस्त अशा घराच्या बॅकयार्डमध्ये झोपाळ्यावर विचार करीत बसलोय. स्वत: फसणं आणि दुसर्‍याला फसवणं हा माणसाचा स्वभावधर्म आहे. जगाच्या पाठीवर सर्वत्र तो दृष्टीस पडतो. प्रकाशाच्या वाटा दाखविणारे ज्ञानवंत मानवास शहाणपणाकडे घेऊन जातात; उलट अज्ञानाच्या गुहेकडे नेऊन त्यांच्या मूर्खपणाचा फायदा उपटणारेही कमी नसतात. विज्ञानाच्या […]

मराठी भाषेत ‘सोंग’ हा शब्द हुबेहूब नकूल या अर्थाने वापरला जातो. बहुरुपी हा मारुतीचे सोंग हुबेहूब वठवतो; पण तो अस्सल मारुती नसतो. छद्मविज्ञान हे बहुरुप्याप्रमाणे अस्सल विज्ञानाचे सोंग असते. विज्ञान नसताना किंवा विज्ञानाच्या क्रियेचा अगर लक्षणांचा अभाव असताना त्याचा आभास निर्माण करणे म्हणजे छद्मविज्ञान. बहुरुपी घेत असलेले सोंग हे आपली करमणूक करते; पण छद्मविज्ञान करमणुकीसाठी […]

            फलज्योतिषाने धर्म, अध्यात्म, प्रारब्ध, संचित यांचा आधार घेऊन बराच काळ जनमानसावर अधिराज्य गाजवले. अलिकडच्या काळात विज्ञानाचा प्रभाव वाढल्यावर अनेक अंधश्रद्धांना वैज्ञानिक संदर्भ देण्याचे फॅड वाढले. फलज्योतिषानेही तो मार्ग चोखाळला. आपले शास्त्र कसे विज्ञानाधिष्ठित आहे, हे पटवून देण्याचा केविलवाणा प्रयत्न बर्‍याच फलज्योतिषांनी केला. धर्म, अध्यात्म्य, विज्ञान यांची साक्ष काढून झाल्यानंतर आता या शास्त्राने भारतीय राज्यघटनेकडे […]

समाजामध्ये असणार्‍या अंधश्रद्धा, खोट्या कल्पना कोणताही आधार नसणार्‍या रुढी परंपरा आणि भाकड कथा हे काहींचे जगण्याचे साधन आहे. त्यामुळे समाजाचे परिर्वतन होवूच नये असे त्यांना वाटते; अंधश्रद्धा हीच त्यांची दुकानदारी आहे. समाज भ्रामक कल्पनेतच राहिला पाहिजे. समाजाने कधीही चिकित्सा करू नये, समाज विज्ञाननिष्ठ बनू नये यासाठी त्यांची सातत्याने धडपड सुरू असते. किंबहुना समाजाचे अज्ञान हीच […]